تبلیغات
مائده ǀ پایگاه تخصصی آموزش قرآن کریم - آیه 35 سوره آل عمران چیست؟























مائده ǀ پایگاه تخصصی آموزش قرآن کریم



● معنای کلمه «نذر»

کلمه «نذر» به معناى این است که انسان چیزى بر خود واجب کند که واجب نباشد.

● معنای کلمه «تحریر»
کلمه «تحریر» که مصدر کلمه اسم مفعول "محرر" است، به معناى آزاد کردن از قید و زنجیر است، و به همین جهت آزاد کردن برده را هم تحریر مى ‏گویند، و نیز نوشتن کتاب را هم تحریر مى‏ گویند، چون با این عمل مفاهیم و آن معانى که در محفظه ذهن و فکر زندانى است آزاد مى ‏شود.

● معنای کلمه «تقبل»
کلمه «تقبل» به معناى قبول کردن چیزى است از روى رغبت و رضا، مانند تقبل هدیه و تقبل دعا و امثال آن.

● معنای تحریر در نذر مادر حضرت مریم
اینکه مادر حضرت مریم فرمود: «قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّی نَذَرْتُ لَکَ ما فِی بَطْنِی» دلالت دارد بر اینکه این مناجات را وقتى کرده که به فرزندش حامله بوده است، و حملش از عمران بوده، و این مناجات خالى از اشاره به این نکته نیست که همسر وى عمران در آن روزها زنده نبوده و گرنه او حق نداشت فرزند در شکم خود را مستقلا تحریر کند. هم چنان که آیه شریفه:« وَ ما کُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَیُّهُمْ یَکْفُلُ مَرْیَمَ» که سخن از این دارد که براى تعیین کفیلى براى مریم قرعه‏ کشى کردند، نیز به بیانى که در تفسیرش مى ‏آید دلالت دارد بر اینکه همسر وى در آن روز زنده نبوده. این نکته هم روشن است که تحریر فرزند چه به وسیله پدر باشد یا مادر، تحریر از بردگى نیست و دختر عمران برده نبوده، تا مادرش او را آزاد کند، پس تحریر در این آیه آزاد کردن از قید ولایتى است که والدین بر فرزند خود دارند، و با داشتن آن ولایت، او را تربیت مى ‏کنند، و در مقاصد خود بکار مى ‏برند و اطاعتشان بر فرزند واجب است.

پس با تحریر، فرزند از تسلطى که پدر و مادر بر او دارند خارج مى ‏شود، دیگر پدر و مادر، او را بخدمت نمى ‏گیرند، و اگر این تحریر به وسیله نذر و بخاطر خدا انجام شود، معنایش این مى ‏شود که این فرزند در ولایت خدا داخل شود، تنها او را بپرستد و خدمت کند و خدمت خدا کردن به این است که در مسجد و کلیسا و اماکن مقدسه ‏اى که مختص عبادت خدا است خدمت کند، در حالى که اگر این نذر نبود، فرزند مى ‏بایست پدر و مادر خود را خدمت مى‏ کرد.

توضیح : بعضى هم گفته ‏اند: رسم این بوده که پدران و مادران فرزند خود را براى خدا تحریر مى‏ کردند، و بعد از این تحریر دیگر فرزند خود را در منافع شخصى خود بکار نمى ‏گرفتند، و در حوائج خود استخدام نمى ‏نمودند، بلکه او را در کنیسه مى ‏بردند، تا آنجا را آب و جاروب کند، و خادم آنجا باشد و این فرزند هم چنان به خدمت خود ادامه مى ‏داد، تا به حد بلوغ مى ‏رسید، در آن موقع دیگر اختیار با خودش بود، مى ‏توانست به خدمت خود در معبد ادامه دهد، و مى‏ توانست از آنجا بیرون شود.

● وحی خدا به عمران درباره فرزندی پربرکت
از امام صادق (ع) روایت آمده که فرمود: خداى تعالى به عمران وحى کرد که من فرزندى به تو خواهم بخشید، پسرى تام الخلقة، و پر برکت که افراد کور مادر زاد و مبتلا به مرض برص را شفا مى ‏دهد و به اذن خدا مردگان را زنده مى ‏کند و من او را رسولى براى بنى اسرائیل قرار مى‏ دهم.عمران این جریان را با همسرش حنه در میان گذاشت و حنه همان مادر مریم است، همین که مریم را حامله شد پیش خود خیال کرد که حملش پسر است و وقتى آن را دختر زایید عرضه داشت:" پروردگارا من او را دختر آوردم و معلوم است که پسر چون دختر نیست و دختر نمى ‏تواند پیغمبر شود".

خداى تعالى در پاسخش مى ‏فرماید:" خدا بهتر مى ‏داند که حنه چه زاییده"، و بعد از آنکه عیسى (ع) را به مریم داد، معلوم شد آن پسرى که مژده ‏اش را به عمران داده بودند عیسى بوده، امروز هم وقتى در باره مردى پیشگویى ‏هایى مى ‏کنیم منکرش نشوید، چون ممکن است پیش‏گویى ما راجع به فرزند او و یا نوه او باشد.

مؤلف: قریب به این معنا در کافى(و در برهان ج 1 ص 280 ح 2) از آن جناب نقل شده و در تفسیر عیاشى(تفسیر عیاشى ج 1 ص 171 ح 39) از امام باقر (ع) و نیز در ذیل همین آیه از امام صادق (ع) روایت شده‏ است.و از این روایت که مى ‏فرمود: "خداوند به عمران وحى کرد" برمى ‏آید که عمران پیامبرى بوده که به او وحى مى ‏شده است.

روایتى هم که مرحوم مجلسى در بحار از ابى بصیر نقل کرده مؤید این دلالت است، در آن روایت ابا بصیر مى‏ گوید: من از ابى جعفر (ع) وضع عمران را پرسیدم که آیا پیامبر بوده یا نه؟ فرمود:" بلى پیامبرى مرسل بوده که خدا او را به سوى قومش روانه کرد. (تا آخر حدیث)" (بحار ج 14 ص 202 حدیث 14).

این روایت دلالت بر این معنا هم دارد که همسر عمران نامش حنه بوده و این نام معروف است: و در بعضى از روایات آمده که نامش مرثار بوده، و بحث در این باره براى ما اهمیتى ندارد.

توضیح : این روایت در کتاب تفسیر قمى (ج 1 ص 101) آمده است.

● نذر مادر مریم(سلام الله علیها) در تحریر فرزندش
1و2- از امام باقر (ع) و نیز در ذیل همین آیه از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود:" محرر کسى است که وقف کنیسه مى ‏شده و از آن بیرون نمى ‏آمده است. حنه وقتى فرزندش را زایید عرضه داشت: پروردگارا من او را دختر زاییدم و پسر مثل دختر نیست، دختر حیض مى ‏شود و ناگزیر مى‏ گردد تا از مسجد بیرون شود، و محرر نمى ‏تواند از مسجد در آید".

3- و نیز در همان کتاب از یکى از آن دو بزرگوار، حدیث آورده که فرمود:" همسر عمران نذر کرده بود کودکى که در رحم دارد وقف کنیسه نموده و براى خدمت و عبادت در آنجا بگمارد، و پسر براى اینکار، چون دختر نیست، آن گاه فرمود مریم رشد کرد و در کنیسه اهل کنیسه را خدمت مى ‏کرد و حوائج آنان را در دسترسشان قرار مى ‏داد، تا آنکه به حد بلوغ رسید، زکریا دستور داد براى خود حجابى ترتیب دهد و در آن حجاب دور از انظار عابدان به عبادت بپردازد" .

علامه طباطبایی: این روایات بطورى که ملاحظه مى‏ فرمائید درست مطابق بیان ما است، چیزى که هست از ظاهر آنها برمى ‏آید که جمله: «وَ لَیْسَ الذَّکَرُ کَالْأُنْثى‏» (آل عمران/36) کلام همسر عمران است، نه کلام خداى تعالى، که اگر بخواهیم این ظاهر را بپذیریم، باید اشکال قبلى را که چرا کلمه" ذکر" را بر کلمه" انثى" مقدم آورد پاسخ دهیم، و این مطلب پاسخى ندارد، چون علاوه بر اشکال گذشته مقتضاى قواعد عربیت هم، خلاف آن است.

و نیز این اشکال باقى مى ‏ماند که چرا دختر عمران را مریم نامید با اینکه کلمه" مریم" به معناى تحریر است، مگر اینکه بگوییم بین تحریر و خدمتگزارى معبد فرق هست (دقت فرمائید).

پیام آیه:
1- رشد معنوى زن تا آنجا بالا مى رود که بعد از سالها انتظار، فرزند خود را نذر خدمت خانه خدا مى کند. (امراءت عمران ربّ انّى نذرت لک)
2- ، قبل افراد دوراندیش از تولّدِ فرزند به فکر مسیر خدمات او نیز هستند. (نذرت لک ما فى بطنى محرّرا)
3- از خود بگذریم و تنها در راه خدا صرف کنیم . (نذرتُ لک )
4- خدمت در مسجد به قدرى ارزشمند است که اولیاى خدا عزیزان خود را قبل از تولّد نذر آن مى کنند. (نذرت لک ...)
5- موضوع نذر، تاریخى بس طولانى در ادیان الهى دارد. (ربّ انّى نذرت )
6- مادر، نوعى ولایت بر فرزند دارد. (نذرت لک ما فى بطنى )
7- میان گذشت از فرزند و برگزیدگى خداوند رابطه است . (اصطفى ... آل عمران ... نذرت لک ما فى بطنى محرّرا)
8- کسانى در خدمات دینى موفّق ترند که تمام وجود خود را صرف خدمت نمایند، نه بخشى از وقت را. (محرّرا)
9- خدمت فرزند به مادر، حقّ طبیعى مادر و قابل گذشت است . (محرّرا)
10- اگر عزیزترین ومحبوب ترین چیزها را مى دهید، به فکر قبولى آن نیز باشید. (فتَقبَّل )


توضیح : این روایات از کتابهای
(1) تفسیر عیاشى ج 1 ص 171 ح 39.
(2) تفسیر عیاشى ج 1 ص 170 ح 37.
(3) تفسیر عیاشى ج 1 ص 170 ح 38. گرفته شده است .

منبع : ترجمه المیزان ، ج 3 ، ص 266 ، 287

نوشته شده در پنجشنبه 23 شهریور 1396 ساعت 11:29 ق.ظ توسط بهانه بودن آیه 35 سوره آل عمران چیست؟ |


Design By : Pichak