تبلیغات
مائده - نگاهی به كردار شایسته از دیدگاه قرآن























مائده

خوشبختی بشر در گرو دو امر است:

نخست دانستن راه رستگاری و دیگری رفتن در آن راه برای رسیدن به مقصود. دانستن راه رستگاری نیازمند راهنما و مربی دانا و آگاه به خیر و شر است؛ از این جهت بشر برای رسیدن به رستگاری واقعی به پیامبران و كتب آسمانی و جعل احكام و تكالیف از جانب خداوند حكیم نیاز دارد؛ زیرا كسی جز او به مصالح و مفاسد فردی و اجتماعی بشر و راه سعادت و شقاوت وی به صورت كامل آگاه نیست. به همین سبب آفرینش بشر با راهنما همراه بوده و این سنت الهی همواره ادامه داشته تا به خاتم پیامبران حضرت محمد مصطفی (صلّی الله علیه و آله و سّلم) و معجزه جاودانه اش قرآن كریم پایان یافته و این راهنمای الهی راه نجات و خوشبختی آدمیان را تا قیامت تأمین فرموده و آن را در پیروی از قرآن و عترت قرار داده است، آنجا كه میفرماید: انی تارك فیكم الثقلین كتاب الله و عترتی؛ همانا من در بین شما دو گوهر گرانبها به جای میگذارم: كتاب خدا و اهل بیتم.معجزه جاویدان پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سّلم) كه برنامه عملی انسان در دوره زندگی وی برای سعادت ابدی او است در جایگاه قرآن صامت و مفسران قرآن یعنی اهل بیت (علیهم السّلام) به صورت قرآن ناطق در كنار هم موجبات سعادت دنیا و آخرت انسان را فراهم می سازند.

قرآن كه از هر جهت برنامه ای مدون و كامل شمرده میشود، ارزش انسان را در ایمان و عمل صالح خلاصه كرده تا آن جا كه در بسیاری از صفحات آن از این دو مسأله ذكری به میان آمده است؛ از آن جمله:«و اما من امن و عمل صالحا فله جزاء الحسنی و سنقول له من امرنا یسرا.» (1)

مراد از عمل صالح چیست؟ علامه طباطبایی می فرمایند: صلاح یعنی به نحوی لیاقت داشتن، و این كلمه در آیات قرآن گاهی به خود انسان نسبت داده و گفته شده انسان صالح و گاهی به عمل و گفته شده عمل صالح و نمونه هایی از این دو عبارتند از:فلیعمل عملا صالحا (2) و و انكحوا الایامی منكم و الصالحین من عبادكم و امائكم (3) توجه قرآن به عمل صالح و تأثیر آن در پرورش نسل صالح بسیار چشم گیر است. استاد جعفر سبحانی میفرمایند: عمل صالح، نه تنها نشانه وجود ایمان در دل ها و مایه تجلی و درخشش آن در قلمرو زندگی است - و ایمان بدون عمل و انجام مسؤولیت، بسان درخت بی ثمر است كه فقط به درد سوختن می خورد نه برای تربیت و پرورش - بلكه عمل صالح نسبت به ایمان، به منزله تنه و شاخه به ریشه آن است كه هر یك در دیگری اثر متقابل دارد و وجود هر یك مایه تكامل دیگری است و آسیب پذیری یكی موجب آسیب پذیری دیگری نیز هست. (4) از این رو آیت الله جوادی آملی در تفسیر آیه 25 سوره بقره می نویسد: كسی كه ایمان (ح¬سن فاعلی) داشته باشد ولی هیچ عمل خیری (حسن فعلی) كسب نكرده باشد ایمانش به حال او سودمند نیست و مانند كسی است كه ایمان نیاورده باشد. (5)

آثار عمل صالح
قرآن درباره آثار عمل صالح در دو مرحله سخن می گوید كه یكی به سرای جاودان و دیگری به این جهان مادی مربوط است.

آثار اخروی عمل صالح
همه كارهای نیك به صورت سرمایههای جاودان درآمده و در صندوق بس نسوز ذخیره می گردد؛ چنان كه می فرماید: هر كس عمل نیك انجام دهد برای خود ذخیره می سازد. (6)

قرآن هم چنین در بیان تأثیر عمل صالح در نیكفرجامی و حیات اخروی، آثار زیر را برشمرده است:

1. پاداش آنان نزد خدا است؛ (7)
2. آن ها ترسی ندارند؛(8)
3. پاداش نیكو برای آنان است؛(9)
4. آن ها داخل بهشت می شوند؛(10)
5. امید است از رستگاران باشند.(11)

آثار دنیوی كردار نیكو

كردار شایسته، زاییده ایمان به خدا و سرای دیگر است و فزونی عمل نیك، به قدرت ایمان بستگی دارد. در صفحات زندگی فردی كه سرلوحه زندگی او را آیه«ما عندكم ینفد و ما عند الله باق»(12) تشكیل می دهد، اعمال صالح به صورت بی‌شمار خودنمایی میكند.

2. زندگی پاكیزه: زندگی پاكیزه، گونه ای از زندگی است كه در آن مفاهیم انسانی زنده شود، صلح و صفا، محبت و دوستی، همدردی و همكاری، آرامش و امنیت حكم‌فرما باشد و بشر از قید خود محوری و ستم كاری بیرون آید و جامعه در سایه ایمان به خدا از تباهی ها در امان ماند. این نوع زندگی در پرتو كردار شایسته به جامعه باز می گردد و افراد جامعه بسان اعضای یك تن، به همیاری یكدیگر میشتابند. قرآن در این باره در آیه 97 سوره نحل میفرماید: هركس كار نیك انجام دهد در حالی كه مؤمن است، خواه مرد باشد یا زن، به او زندگی پاكیزه می بخشیم.

3. افزایش نورانیت: خود ایمان، نور و روشنی بخش است ولی افزوده شدن عمل صالح به آن، مایه درخشندگی بیش‌تر آن میشود و انسان در زندگی از جهات مادی و معنوی، آگاه تر می گردد. در آیه 11 سوره طلاق آمده است: پیامبری را برای شما بر انگیختیم كه آیه های روشنگر خدا را برایتان تلاوت كند تا افراد با ایمان و نیكوكار از تاریكی به روشنایی گام نهند... .

4. محبوبیت در دل مردم: یكی از نتایج مؤثر كار نیكو كه بعد اجتماعی آن، در خدمات و تعاون عمومی نمود می یابد، توجه عواطف انسان و علایق قلبی مردم به افرادی است كه در جهت خدمت به جامعه گام برمیدارند.

هیچ كس نمیتواند این حقیقت را انكار كند كه نتیجه مستقیم خدمت خالصانه به جامعه، جذب عواطف و نفوذ در قلوب است. قرآن می فرماید: آنان كه ایمان آورده و عمل نیك انجام داده اند، برای آن ها در قلوب انسان ها مهر و محبت پدید می آوریم.(13)

5. مایه آمرزش گناهان: این حقیقت كه ایمان و كار نیكو موجب پاكشدن گناهان می شود، در آیات متعددی آمده و از آن جمله آیه دو سوره محمد كه می فرماید: آنان كه ایمان آورده و عمل نیك انجام داده اند و بر آن چه بر محمد نازل شده در حالی كه آیین حق از جانب خدا است ایمان آورده اند، گناهان آنان را بخشوده و حال آن ها را اصلاح كرده است.

جاودانگی كار شایسته
طبیعت زندگی این جهان مادی، نابودی است و محكم ترین بناها، قوی ترین انسان ها و هر چیز مستحكم دیگری سرانجام فرسوده و سپس نابود می شود. اگر بتوان این موجودات را به گونه ای با ذات پاك خداوند پیوند داد و برای او و در راه او به كار انداخت رنگ جاودانگی به خود می گیرند؛ چرا كه ذات پاكش ابدی است و هر چیز با او نسبتی پیدا كند رنگ ابدیت می یابد. خداوند در دو آیه پی در پی سوره نحل می فرماید: هرگز پیمان الهی را با بهای كمی مبادله نكنید. آن چه نزد خدا وجود دارد، برای شما بهتر است اگر بدانید. زیرا آنچه نزد شما می باشد فانی است ولی آن چه نزد خدا است باقی میماند.(13)

علی (علیه السّلام) می فرماید: بسیار تفاوت دارند عملی كه لذتش از میان می رود و مسؤولیتش می ماند و عملی كه درد و رنجش میرود و اجرش باقی میماند.(14)

پی نوشت :
1. كهف، 88
2.كهف، 110
3. نور، 32
4. جعفر سبحانی، منشور جاوید تفسیر موضوعی قرآن كریم، ج 3، صص 315-316
5. آیت الله جوادی آملی، تفسیر شبنم، مركز نشر اسراء، چاپ دوم، 1379 ش، ج2، ص 472
6. روم، 44
7. بقره، 62
8. مائده،69
9. كهف،88
10. مریم،60
11. قصص،67 روم، 44
12. نحل، 96
13. مریم، 96
14. تفسیر نمونه، ج 11، ص 390-386، سوره نحل، آیات 95 و 96

نوشته شده در دوشنبه 16 تیر 1393 ساعت 12:14 ب.ظ توسط بهانه بودن نگاهی به كردار شایسته از دیدگاه قرآن |


Design By : Pichak